Bursa turizminin yeni gözdesi… Zodyak Mozaiği

Haber: İbrahim ÖGE

Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın’ın bizzat takip ettiği Hisar Arkeopark Projesi kapsamında, alandaki arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılan kıymetli mozaiklerin yerinde sergilenmesi için çalışmalar tüm hızıyla sürüyor.

Başkan Erkan Aydın’ın paylaştığı bilgilere göre; Mollagürani Mahallesi sınırlarında, Pınarbaşı Fetih Kapısı’nın kuzeyindeki alanda yürütülen proje, Bursa’nın Antik, Helenistik ve Orta Çağ dönemlerine ışık tutuyor.

Proje kapsamında planlanan kütüphane, konferans salonu, karşılama merkezi ve mozaik sergileme bölümlerinin inşaatı tamamlandı. Arkeolojik kazı çalışmalarıyla 5 bin yıl öncesine uzanan, Bitinya, Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait şehir katmanlarının gün yüzüne çıkarıldığı alandaki yürüyüş yolları da bitirildi. Bölgede Anıtlar Kurulu denetiminde çalışmalarını sürdüren ve projeyi bu yıl içinde tamamlamayı hedefleyen Osmangazi Belediyesi, mozaiklerin bulundukları yerde teşhiri ve tekniği konusunda ilgili devlet kurumlarıyla koordineli bir çalışma yürütüyor.

Başkan Erkan Aydın, Hisar Arkeopark'ın tarihi ve kültürel açıdan önemli bir merkez olacağını ve tamamlanmasıyla birlikte Bursa turizmine büyük bir değer katacağını belirtiyor.

Foto: Roma villası ve mozaiğin bulunduğu alan çizimi: 1. Kolonatlı Avlu, 2. Avlu, 3.Zodyak Mozaik Tabanlı Oda, 4. Havuz

2003 YILINDA KEŞFEDİLDİ

2003 yılındaki sondaj kazıları sırasında ortaya çıkarılan Zodyak Mozaiği'nin, Bursa turizminin yeni gözbebeği olacağına kesin gözüyle bakılıyor. Bir Roma villasının yemek odasında (triclinium) tespit edilen ve Milattan Sonra 3.-4. yüzyıllara tarihlendirilen bu eşsiz eser, antik çağın astronomi dünyasını yansıtıyor.

Akademik araştırmalara da konu olan tarihi eserin tam merkezinde; Latincede "Yenilmez Güneş" anlamına gelen ve Geç Roma İmparatorluğu'nun resmi güneş tanrısını simgeleyen Sol Invictus motifi yer alıyor. Bu motifin 2005 yılında çalınmasının ardından, yaklaşık 29 metrekarelik mozaik taban güvenlik amacıyla Bursa Arkeoloji Müzesi'ne taşınarak korumaya alınmıştı. Arkeopark Projesi'nin hayata geçirilmesiyle birlikte eser, yeniden orijinal yerine döndürülecek.

Foto: Tahribata uğrayan alanları restore edilmiş haliyle Zodyak Mozaiği; 1. Mevsimler, 2-Aylar, 3. Sol Invictus, 4.Horozlar

BURÇLAR VE MEVSİMLER BİR ARADA

Bir daire içerisinde on iki burcun simgelendiği zodyak kuşağından oluşan mozaiğin tam ortasında güneş tanrısı Sol Invictus, panonun dört bir köşesinde ise kadın figürleriyle kişileştirilmiş mevsim tasvirleri yer alıyor. Yaşadığı tahribat sonucu bazı eksik kısımları bulunsa da mozaikte; Boğa, İkizler, Yengeç, Başak, Terazi, Akrep, Yay ve Oğlak burçlarının figürleri net olarak görülebiliyor. Zodyak kuşağında, eksik kısımlarla birlikte, ortadaki Sol Invictus tasvirinin hemen üstünden boğadan başlayarak sola doğru; İkizler, Yengeç, Aslan, Başak, Terazi, Akrep, Yay, Oğlak, Kova, Balık ve Koç burçlarının yer aldığı anlaşılıyor.

Eserin çalınan göbeğindeki “Sol Invictus” betimi; kenarları beyaz konturlu, kırmızı renkli bir dairenin ortasında, yeşil zemin içerisinde haleli ve ışınsal taçlı bir büst olarak (2/3 oranında cepheden) gösteriliyordu. Mitolojik eşleşmelerde ise Başak burcu Demeter (Ceres) kişileştirmesiyle; İkizler burcu Herakles ve Müz (İlham Perisi) Kalliope ile; Terazi burcu Apollon ile; Yay burcu ise elinde yay tutan bir Kentaur (Sentor) ile temsil ediliyor.

Yaz mevsimi, zodyak kuşağının güneybatı köşesinde bir kadın büstü şeklinde; kış mevsimi ise panonun kuzeydoğu köşesinde başörtülü bir kadın büstü şeklinde ve alevli bir meşale ile tasvir ediliyor. Sonbahar ve ilkbaharı simgeleyen motifler tahribat nedeniyle günümüze ulaşamamış olsa da panonun doğu kısmında, beyaz zemin üzerinde bir kısmı tahrip olmuş tavus kuşu, ağzında yılan tutan horoz ve iki adet keklik figürü bulunuyor. Batı yönde ise yine beyaz zemin üzerinde nar didikleyen bir horoz figürü, keklik ve zeytin dalından oluşan kompozisyon dikkat çekiyor.

Foto: Hisar Arkeopark Projesi